ก่อนออกจากบ้านหลายคนมักตรวจสอบประตู หน้าต่าง และล็อกกุญแจให้เรียบร้อยเพื่อความปลอดภัยและป้องกันขโมย แต่ในยุคที่ชีวิตผูกติดกับอินเทอร์เน็ต การล็อกบ้านแค่ในโลกแห่งความเป็นจริงอาจจะยังไม่เพียงพอ เพราะตัวตนดิจิทัล ไม่ว่าจะเป็นบัญชีโซเชียล อีเมล โมบายแบงก์กิ้ง ไปจนถึงข้อมูลส่วนบุคคล ล้วนเป็นทรัพย์สินที่มีค่าไม่ต่างจากเงินสดในกระเป๋า
ศูนย์ปฏิบัติการด้านความปลอดภัยไซเบอร์ AOC 1441 แนะนำแนวทางสร้าง“กำแพงชั้นแรก” เพื่อป้องกันข้อมูลรั่วไหล ลดความเสี่ยงจากการถูกแฮก หลอกลวง หรือถูกละเมิดสิทธิ์โดยไม่ได้รับอนุญาต เปรียบเหมือนการติดตั้งกุญแจหลายชั้นให้กับบ้านในโลกออนไลน์ เพิ่มความมั่นคงปลอดภัยให้ตัวตนดิจิทัลในทุกด้าน
6 วิธีสร้าง “กุญแจบ้าน” โลกไซเบอร์
1. ตั้งรหัสผ่านให้แข็งแรงและไม่ซ้ำใคร
รหัสผ่านที่ดีควรมีความยาวเพียงพอ ผสมตัวอักษรพิมพ์ใหญ่-เล็ก ตัวเลข และสัญลักษณ์พิเศษ หลีกเลี่ยงการใช้ข้อมูลส่วนตัว เช่น วันเกิด หรือเบอร์โทรศัพท์ และไม่ควรใช้รหัสเดียวกันหลายแพลตฟอร์ม เพราะหากรหัสหนึ่งรั่ว อาจกระทบบัญชีอื่นทั้งหมด
2. เปิดใช้งานการยืนยันตัวตนสองชั้น (2FA)
แม้แฮกเกอร์จะรู้รหัสผ่าน แต่หากมีการยืนยันตัวตนผ่านรหัส OTP จากมือถือหรือแอปยืนยันตัวตน ก็จะเพิ่มเกราะป้องกันอีกชั้น ลดโอกาสถูกเจาะระบบได้อย่างมาก
3. ระวังฟิชชิง (Phishing)
อย่าคลิกลิงก์แปลก ๆ หรือกรอกข้อมูลในเว็บไซต์ที่ไม่น่าเชื่อถือ แม้ข้อความจะอ้างว่าเป็นหน่วยงานรัฐหรือองค์กรใหญ่ ควรตรวจสอบ URL ให้แน่ชัด และตั้งสติก่อนทุกครั้งที่มีการขอข้อมูลสำคัญ
4. อัปเดตระบบและแอปพลิเคชันสม่ำเสมอ
การอัปเดตไม่ใช่แค่เพิ่มฟีเจอร์ใหม่ แต่คือการอุดช่องโหว่ด้านความปลอดภัย เวอร์ชันล่าสุดมักแก้ไขจุดอ่อนที่อาจถูกโจมตีได้
5. แยกบัญชีงานกับบัญชีส่วนตัว
ใช้อีเมล อุปกรณ์ และรหัสผ่านแยกกันระหว่างงานและชีวิตส่วนตัว เพื่อลดความเสี่ยงหากบัญชีใดบัญชีหนึ่งถูกโจมตี
6. คิดก่อนแชร์ข้อมูล
ข้อมูลเล็กๆ เช่น วันเกิด ที่อยู่ หรือหมายเลขโทรศัพท์ อาจกลายเป็นเบาะแสสำคัญให้มิจฉาชีพนำไปคาดเดารหัสผ่าน หรือใช้สวมรอยตัวตนได้
ความปลอดภัยเริ่มต้นที่ “สติ” ของผู้ใช้
อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือการจัดการความยินยอมในการให้ข้อมูล ปัจจุบันหลายแพลตฟอร์มขอเข้าถึงข้อมูลเพื่อการตลาดหรือโฆษณา ผู้ใช้งานไม่ควรกด “Accept All” โดยไม่อ่านรายละเอียด ควรเลือก Manage Options และอนุญาตเฉพาะข้อมูลที่จำเป็นต่อการใช้งานจริง
นอกจากนี้ ควรเข้าไปตรวจสอบการตั้งค่าความเป็นส่วนตัวในแพลตฟอร์มต่าง ๆ เป็นระยะ โดยเฉพาะฟังก์ชันโฆษณาแบบปรับตามพฤติกรรม (Personalized Ads) หรือการติดตามกิจกรรมภายนอกแพลตฟอร์ม ถ้าไม่จำเป็นควรปิดการใช้งาน
ถ้าพบว่าแอปพลิเคชันขอข้อมูลเกินความจำเป็น เช่น ขอเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อหรือคลังภาพโดยไม่มีเหตุผลชัดเจน ผู้ใช้ควรประเมินความคุ้มค่าและความเสี่ยง หากไม่เหมาะสม ควรหลีกเลี่ยงหรือถอนการติดตั้ง
ในโลกดิจิทัล การป้องกันตัวเองเป็นความรับผิดชอบของผู้ใช้งานทุกคน การตั้งรหัสผ่านให้รัดกุม เปิด 2FA ตรวจสอบสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูล และมีสติก่อนกดยินยอม ล้วนเป็น “กุญแจ” ที่ช่วยล็อกบ้านออนไลน์ให้ปลอดภัย เพราะความปลอดภัยที่แท้จริง ไม่ได้เริ่มจากเทคโนโลยีล้ำสมัย แต่เริ่มจากการตัดสินใจเล็ก ๆ ในโลกออนไลน์